گفتوگو با با محمد الحورانی، رئیس اتحادیه نویسندگان عرب در سوریه درباره جایزه جهانی ادبیات فلسطین
قهرمانی فلسطینیها را ثبت نکنیم به آنان خیانت کردهایم
محمد الحورانی، رئیس اتحادیه نویسندگان عرب در سوریه گفت:«مقاومت و قهرمانی مردم فلسطین که جهان نظیر آن را ندیده، شایسته توجه زیاد و حمایت به تمام شیوههاست و وظیفه ما نویسندگان و روشنفکران و هنرمندان و اهالی رسانه است که این قهرمانیها را ثبت و مستند کنیم، وگرنه به خون شهدا خیانت کردهایم.»
وجود یک جایزه ادبی جهانی با موضوع فلسطین چقدر ضرورت دارد؟
مسئله فلسطین تنها مختص مردم فلسطین نیست؛ هرچند آنها بیشترین بها را از حدود یک قرن پیش تاکنون پرداختهاند. رزمندگان مقاومت به طور عام و مردم فلسطین به طور خاص فداکاریهای بزرگی انجام دادهاند؛ بنابراین، با توجه به تلاشهای گسترده در جهت افزایش آگاهی و ناآگاهی نسلها به ویژه کودکان و جوانان نسبت به عادلانه بودن این مسئله، شایسته است جوایز بزرگی متناسب با این مسئله و درد و رنج مردم اختصاص یابد. اهمیت و ضرورت ایجاد این جایزه در مواجهه با فرهنگ پوچی که جهان را فرا گرفته و به دور از مسائل اخلاقی و انسانی و میهنی بر اذهان نوجوانان مسلط شده است، مشخص است.
به نظر شما جایزه جهانی ادبیات فلسطین چه تأثیری بر آگاهیبخشی به جهانیان در خصوص مسئله فلسطین دارد؟
با وجود تازه تأسیس بودن این جایزه، بیشک تأثیر بزرگ و قابل توجهی در صحنه فرهنگی و ادبی مرتبط به مسئله فلسطین داشته و احیای اعتبار ادبی و مستندسازی تاریخ فلسطین را نیز به ارمغان آورده است. به طور کلی فلسطین و رویدادهای آن، به ادبیات کودک فلسطینی، ادبیات زندان، خاطرات، داستان، رمان و سایر گونههای ادبی نیز مرتبط میشود. این به معنای تقویت حافظه ادبی مرتبط با فلسطین و توسعه آن از نظر ادبی و تاریخی و شعری و در تمام زمینهها و حوزههای خلاقانه و معرفتی است.
آیا در مجموع، جایزه فلسطین علیالخصوص در کشور شما، منجربه رونق تولیدات ادبی در حوزه مقاومت و فلسطین شده است؟
به طور کلی با وجود توجه زیاد به مسئله فلسطین، به ویژه در ادبیات مقاومت در کشورم سوریه، این جایزه نقش بزرگ و کمک قابل توجهی در تقویت خلاقیت مقاومت و تعمیق حضور آن در صحنه فرهنگی و خلاقانه سوریه داشته است. مشارکت آثار سوری در دوره قبلی جایزه و مشارکت گسترده و برجسته در این دوره جایزه جهانی فلسطین آشکار بود. جایزه جهانی فلسطین در تشویق نویسنده و ناشر سوری به توجه و عنایت بیشتر به مسئله فلسطین نقش داشته است. این موضوع به وضوح در نمایشگاه کتاب سوریه که اخیراً در دمشق برگزار شد و از طریق انتشار کتب چاپشده در پنج سال اخیر مربوط به مسئله فلسطین و ادبیات مقاومت مشخص شد.
در کشور شما چه برنامهریزیها و اقداماتی برای رونقبخشی به تولید کتاب با موضوع فلسطین انجام شده است؟
واقعیت این است که بسیاری از برنامهها و طرحهایی که برای تقویت تولید کتابهای مرتبط با فلسطین انجام میدهیم، شامل جوایز و مسابقاتی میشود که به چاپ چندین کتاب در زمینههای ادبی مختلف میانجامد. علاوه بر این، نویسندگان، ادیبان و علاقهمندان را برای بحث و تبادل نظر در مورد برخی مسائل اساسی مرتبط با آنچه که در فلسطین میگذرد، دعوت میکنیم؛ مسائلی چون جنایات اشغالگران علیه مردم فلسطین و جنگهای نسلکشی که علیه آنها به راه افتاده تا وجودشان را از بین ببرند و آنچه از آنان باقی مانده را نابود کنند.
همچنین برخی نویسندگان متخصص در زمینه تاریخ و آثار باستانی را منتسب میکنیم تا تحریفهایی را که اشغالگران برای اثبات حق مالکیت خود بر سرزمین فلسطین به دنبال آن هستند، فاش کنند. علاوه بر این، مجموعههای شعر و رمانهایی نیز منتشر میشود که بهطور ادبی وقایع فلسطین را ثبت و به شکل خلاقانهای، قهرمانیها و حقوق مردم فلسطین را مستند میسازند.
چه الگوها و روشهایی برای جریانسازی تولید کتاب با موضوعی همچون فلسطین پیشنهاد میدهید؟
اول باید نویسنده در نوشتههای خود درباره مسئله فلسطین، اخلاص و صداقت و شفافیت داشته باشد و درد و رنج را لمس کند و برای هر آنچه در این زمینه مینویسد، دلیل و سند ارائه کند. همچنین ادیب و پژوهشگر و مورخی که به نگارش کتابها و پژوهشها درباره فلسطین میپردازد، باید از معماها و بازی با واژهها و حروف و جملهها در نوشتههایش دوری کند؛ زیرا مسئله عدالت جز صداقت و شفافیت و تعهد اخلاقی چیزی را برنمیتابد و هیچ مسئلهای عادلانهتر و صادقانهتر از مسئله فلسطین نیست.
موفقیت یک جایزه ادبی برای تأثیرگذاری بر مخاطب جهانی چه الزاماتی دارد؟
یکی از مهمترین نیازهای موفقیت این جایزه در سطح رسانهای، بازاریابی آن از طریق رسانهها در کشورهای غربی و سراسر جهان است. باید از حمایت جوانان حامی و طرفدار قضیه فلسطین بهره برد، زیرا این جوانان شمار زیادی را در دانشگاهها، مؤسسات آموزشی و حتی مدارس غربی تشکیل میدهند. این موضوع را میتوان با آنچه اخیراً در دانشگاهها و مؤسسات آموزشی کشورهای غربی رخ داده، تأیید کرد. به همین دلیل، باید بر دیپلماسی نرم تمرکز کرد و از هر کسی که با قضیه فلسطین بهویژه پس از طوفان الاقصی ابراز همبستگی کرده، حمایت و تشکر کرد. مخصوصاً باید از کسانی که بهدلیل حمایت از مردم فلسطین از کار خود اخراج شدهاند یا از آنها دور شدهاند، قدردانی شود. همچنین باید به ایجاد یک پاتوق فرهنگی و رسانهای از جوانان حامی قضیه فلسطین در غرب پرداخته شود تا مظلومیت مردم فلسطین را معرفی کرده و بر عدالت این قضیه بهویژه از طریق رسانههای اجتماعی و انواع مختلف رسانههای مدرن تأکید کنند.
میزان تأثیر این جایزه را در ترغیب نویسندگان و ناشران برای تولید کتاب در زمینه فلسطین در کشور خودتان چگونه ارزیابی میکنید؟
مقاومت و قهرمانی مردم فلسطین که جهان نظیر آن را ندیده، شایسته توجه زیاد و حمایت به تمام شیوههاست؛ چرا که مقاومت در میدان نبرد به وظیفه دینی و اخلاقی و میهنی خود عمل میکند و قهرمانیهای بیسابقهای ارائه میدهد. وظیفه ما نویسندگان و روشنفکران و هنرمندان و اهالی رسانه است که این قهرمانیها را ثبت و مستند کنیم، وگرنه به خون شهدای پاک و قهرمانیهای شرافتمندانهشان خیانت کردهایم.
این جایزه تا چه حد بین کشورها و ملتها شناخته شده است؟
چه پیشنهادهایی برای تقویت جایزه و دیده شدن و مؤثر بودن هرچه بیشتر آن دارید؟این جایزه در کشورهای جهان و میان مردم دیده شده است؛ اما این کافی نیست و باید برای ترجمه آثار برنده به زبانهای بینالمللی و رساندن آنها به مردم مختلف جهان تلاش کرد. برای تهیه فیلمهای مربوط به جایزه و تبلیغ آن از طریق رسانههای مختلف که به زبانهای جهانی ترجمه شده باشند، باید اقدام شود.همچنین برای برگزاری مسابقات فیلمهای کوتاه ویژه فلسطین و بازاریابی آنها میان جوانان و دانشجویان دانشگاهها در کشورهای عربی و اسلامی و غربی باید تلاشهای خوبی صورت بگیرد.