مرکب ادبا همانند مرکب علما تأثیر بزرگی در راه فلسطین دارد

از نحوه آشنایی‌تان با جایزه جهانی ادبیات فلسطین بگویید.

به ابتکار گروهی از نویسندگان و شاعران و اتحادیه‌های ناشران و اتحادیه‌های نویسندگان و اهل قلم، کنفرانسی عمومی در پایتخت ایران برگزار شد تا تأسیس جایزه‌ای جهانی و ادبی که به تولید ادبیات درباره فلسطین و تشویق نویسندگان به پرداختن به مسئله عادلانه فلسطین در انواع ادبی می‌پردازد، بررسی شود. پس از مذاکراتی که چند روز به طول انجامید، با این جایزه موافقت شد. توافق شد که این جایزه هر دو سال یک بار به آثار ادبی در رمان، داستان کوتاه و ادبیات کودک و خاطرات اهدا شود. شورای عالی جایزه و نُه عضو آن انتخاب و منصوب شدند. اعضای شورا دکتر میثم نیلی را رئیس، اینجانب را نایب‌رئیس و دکتر محسن پرویز را دبیرعلمی این جایزه انتخاب کردند. درباره روش کار و انتشار جایزه و تمام گام‌های ضروری آن توافق صورت گرفت. برای اعلام جایزه کنفرانس‌های مطبوعاتی در بیروت و دمشق برگزار شد که با استقبال گسترده ادبا و اتحادیه‌های نویسندگان و ناشران و روشنفکران مواجه گردید.

ارزیابی شما از ضرورت وجود یک جایزه ادبی جهانی با موضوع فلسطین چیست؟

جایزه ادبیات فلسطین از عدالت و تقدس آرمان فلسطین و داستان ظلم و بی‌عدالتی تاریخی که بر مردم آن وارد شده است حکایت می‌کند؛ چراکه فلسطین در رمان و داستان و شعر و تئاتر و یادداشت و ادبیات کودکان و سفرنامه‌ها و تمام وسایل ارتباطی دیگر زندگی می‌کنند، چون درد ماندگار است و هرگز وجدان جهانی را رها نکرده و فلسطین از دریا تا رود، فراموش‌نشدنی است. هدف جایزه جهانی ادبیات فلسطین، شناخت برجسته‌ترین آثار ادبی منتشرشده با موضوع فلسطین و مقاومت و بیت المقدس و همچنین تکریم نویسندگان و ادبا در تمام نقاط جهان است که با قلم‌هایشان از مسئله فلسطین دفاع کرده‌اند. بر این اساس، برپایی جایزه‌ای درباره ادبیات فلسطین با این مسئله و فداکاری‌های مردم فلسطین و مقاومت آن همخوانی دارد و این ادبیات جایگاه والایی میان ادبیات جهانی خواهد داشت.

به نظر شما جایزه جهانی ادبیات فلسطین چه تاثیری بر آگاهی‌بخشی جهانیان نسبت در خصوص مسئله فلسطین دارد؟

تولید ادبی بر آگاهی و شکل‌گیری افکار عمومی تأثیر می‌گذارد و در شعر و رمان و داستان و هنرهای زیبا نیز پدیدار می‌شود. حقیقت انسانی در ابعاد اجتماعی سیاسی و اقتصادی به ذهن و قلب می‌پردازد و در روشن ساختن حقیقت مشارکت می‌کند. یکی از مهم‌ترین کارکردهای جایزه جهانی ادبیات فلسطین، تبیین حق فلسطین و عدالت آرمان فلسطین و همچنین افشای بی‌عدالتی در حق مردم فلسطین و تلاش برای بیرون راندن اشغالگر و آزادسازی فلسطین و بازگرداندن حقوق و سرزمین به صاحبان اصلی آن است. به وسیله ادبیات جهان بیشتر آگاه خواهد شد.

آیا در مجموع جایزه فلسطین علی‌الخصوص در کشور شما، منجر به رونق تولیدات ادبی در حوزه مقاومت و فلسطین شده است؟

تولیدات ادبی درباره فلسطین در لبنان، به دلیل پیوند میان این دو کشور همیشه شکوفا بوده است؛ دو برادر صمیمی که تاریخ مشترکی دارند و در ادبیات با یک زبان سخن می‌گویند. لبنان تمام مراحل مقاومت فلسطین را شناخته و همچنین در آن مشارکت کرده و فداکاری‌های بزرگی انجام داده است. بیشتر روشنفکران فلسطینی در عصر رنسانس در بیروت تحصیل کردند. غسان کنفانی ادبیات خود را در بیروت نوشت. محمود درویش مهم‌ترین مراحل سرودنش در بیروت بود. بیروت، ستاره و خیمه ما است. ادبیات داستانی لبنان حول فلسطین می‌چرخد و نمونه‌های زیادی از این پیوند ادبی وجود دارد. ادبیات شاعران جنوب، کوهی از ادبیات است که ارتباط قوی با فلسطین دارد. به همین دلیل، بیروت محل اعلام اولین دوره جایزه جهانی ادبیات فلسطین بود.

در کشور شما چه برنامه‌ریزی‌ها و اقداماتی برای رونق‌بخشی به تولید کتاب با موضوع فلسطین صورت گرفته است؟

مشارکت لبنان در جایزه جهانی ادبیات فلسطین مشارکتی اساسی بود. ما تلاش کردیم تا با نویسندگان و ادبا و شاعران روشنفکران و اهالی قلم برای مشارکت در جایزه ارتباط برقرار کنیم. مشارکت لبنان مهم و چشمگیر بود و لبنان و فلسطین را در خارج از کشور گرد هم آورد. کار ما بر سه اصل ارتباط با ادبا و نویسندگان، رابطه با اتحادیه‌های نویسندگان و رابطه با اتحادیه ناشران استوار بود. ارتباط با جوامع ادبی و فرهنگی، رابطه با نویسندگان جوان در دانشگاه‌ها در دوره اول نتایج آشکار خود را نشان داد که مشارکت جوانان آشکار و محسوس بود.

چه الگوها و روش‌هایی برای جریان‌سازی در تولید کتاب با موضوعی همچون فلسطین وجود دارد؟

برای ارتباط با نویسندگان از چندین کشور عربی و جهانی اقدام کردیم. نمی‌توان یک برنامه ثابت برای نویسندگی تعیین کرد، بلکه باید چیزی ارائه کرد که به پرورش توانمندی‌های خلاقانه کمک می‌کند. در راستای انگیزه‌بخشی و چاپ و تشویق به ترجمه به زبان‌های دیگر، ما تریبون، تبلیغ، اطلاع‌رسانی، انتشار و بازاریابی را در اختیار نویسنده قرار می‌دهیم. همچنین تشویق به انجام مطالعات انتقادی نیز اهمیت دارد. تشویق به نشست‌های نقد ادبی، تشویق خوانندگان و تأمین حضور کتاب، مسائلی اساسی در حمایت از تولید ادبی و تقویت خلاقیت نویسندگان است.

موفقیت یک جایزه ادبی برای تأثیرگذاری بر مخاطب جهانی چه الزاماتی دارد؟

هویت این جایزه جهانی است و آثار را به تمام زبان‌ها می‌پذیرد. زبان‌های اسلامی مانند عربی، فارسی و ترکی زبان‌های اصلی هستند؛ اما ترجمه آن به زبان‌های جهانی جایگاه بین‌المللی آن را تثبیت می‌کند. همچنین، سطح کتاب‌هایی که جایزه را دریافت می‌کنند، نقش اساسی در جهانی شدن آن ایفا می‌کند و شفافیت مدیریت به ویژه در انتخاب کمیته‌های داوری و ارزیابی اهمیت زیادی دارد. این جایزه موقعیت و احترام جهانی خود را این‌گونه به دست می‌آورد. باید بدانیم که ما در دنیای جوایز ادبی تنها نیستیم و جایگاه خود را باید از نظر کیفیت با جوایز دیگر مقایسه کنیم. این جایگاه به توانایی ما در پیگیری تبلیغ، اطلاع‌رسانی، چاپ، ترجمه، و انتخاب کمیته‌های داوری معتبر بین‌المللی بستگی دارد. همچنین، باید اصول و قواعدی را وضع کنیم که به جایزه ما هویت جهانی و بین‌المللی بدهد.

این جایزه تا چه حد بین کشورها و ملت‌ها شناخته شده است؟ چه پیشنهادهایی برای تقویت جایزه و دیده شدن و مؤثر بودن هرچه بیشتر آن دارید؟

با وجود مشکلاتی همچون همه‌گیری کرونا و همچنین جنگ غزه و تحولات و تغییرات و مشکلات ارتباطی که در این مرحله با آن روبه‌رو بودیم، سازماندهی کار شورای جایزه و توان مالی و روش تأمین آن، مسائلی است که نیاز به بررسی دارند تا به هدف جهانی شدن جایزه و جایگاه بین‌المللی آن دست یابیم.

روایت مظلومیت و حماسه ملت فلسطین و ظلم و تجاوز رژیم صهیونیستی، در کنار جنگ نظامی مجاهدان تا چه اندازه اهمیت دارد؟

مهم‌ترین اهداف برپایی جایزه عدالت در خصوص فلسطین و مظلومیت مردم فلسطین است و همانطور که گفتیم، این از قواعد برپایی جایزه بود و از اهداف تولید ادبی درباره فلسطین باقی خواهد ماند. جهاد تبیین در این امر اساسی است. نویسنده با قلمش برای آزادسازی فلسطین مقاومت می‌کند. مرکب ادبا همانند مرکب علما تأثیر بزرگی در راه فلسطین دارد.

میزان تاثیر این جایزه در ترغیب نویسندگان و ناشران برای تولید کتاب در زمینه فلسطین را در کشور خودتان چگونه ارزیابی می‌کنید؟

میزان مشارکت لبنان در این فعالیت بستگی به میزان شرکت نویسندگان لبنانی و فلسطینیان مقیم لبنان در جایزه دارد. مسأله تعیین موضوعات و ضرورت مشارکت ادبیات مقاومت لبنانی به ویژه در جبل عامل، به موضوعات جایزه مربوط می‌شود. همچنین، روش‌های ارتباطی و شیوه پذیرش نامزدهای جایزه نیز نیاز به مطالعه دارد. به نظرم، طوفان الاقصی و جنگ تجاوزکارانه بر فلسطین، لبنان، یمن، عراق و ایران و فداکاری‌های بزرگ و بی‌سابقه‌ای که شاهد آن بودیم، ادبیات جدیدی به وجود خواهد آورد که حول فلسطین می‌چرخد. در کنار آنچه از ادبیات دفاع مقدس در ایران تولید می‌شود، شرایط و روند بی‌سابقه جنگ، تولید ادبیات را تحریک کرده و حرکت آن را تسریع خواهد کرد. از این رو پیشنهاد می‌کنم در دوره دوم این جایزه، از چیزی که در برنامه قبلی اعلام شده است، فراتر برویم و فضای مشارکت را برای تولید ادبیات جدید باز کنیم و آثار تا سال 2024 پذیرفته شوند؛ چراکه وقایع جنگ، شرایط برنامه قبلی را از نظر زمان‌بندی تغییر داده است.