معرفی بسته پیشنهادی کتاب‌های تقریظ‌ گرفته از رهبر شهید انقلاب با موضوع دفاع مقدس

گاهی یک کتاب، فقط یک کتاب نیست؛ پنجره‌ای است رو به روزهایی که آدم‌ها از خود گذشتند تا یک آرمان زنده بماند. دفاع مقدس تنها روایت میدان‌های نبرد، خاکریزها و عملیات‌ها نیست؛ روایت انسان‌هایی است که ایمان، ایستادگی، دلتنگی، ایثار و شهادت را زندگی کردند و بخشی از تاریخ این سرزمین را با فداکاری خود رقم زدند. حماسه‌ها اگر روایت نشوند، بخشی از تاریخ به فراموشی سپرده می‌شود. از همین رو، کتاب‌های دفاع مقدس گنجینه‌ای ارزشمند از خاطرات و روایت‌های مردان و زنانی هستند که روزهای پرحادثه جنگ را از نزدیک لمس کرده‌اند؛ روایت‌هایی که گاه در میان صفحات یک کتاب، دوباره جان می‌گیرند و مخاطب را با خود به سال‌های حماسه و مقاومت می‌برند.

در میان انبوه آثار مکتوب این حوزه، شماری از کتاب‌ها مورد توجه و تقریظ رهبر شهید انقلاب قرار گرفته‌اند؛ آثاری که هر یک از زاویه‌ای متفاوت، بخشی از این تاریخ ماندگار را روایت می‌کنند؛ از خاطرات رزمندگان و آزادگان گرفته تا روایت زندگی شهدا و نقش خانواده‌ها در سال‌های دفاع مقدس. در ادامه، معرفی برخی از کتاب‌های تقریظ‌شده رهبر انقلاب در حوزه دفاع مقدس را می‌خوانید.

حوض خون / به‌قلم فاطمه سادات میرعالی/ انتشارات راه یار

جنگ را معمولاً با صدای گلوله، سنگر و میدان نبرد به یاد می‌آوریم؛ اما پشت هر جبهه، زندگی دیگری جریان دارد؛ زندگی آدم‌هایی که دور از خط مقدم، بار جنگ را به دوش می‌کشند. «حوض خون» نوشته فاطمه سادات میرعالی، روایت همین آدم‌هاست؛ روایتی از ۶۴ زن اندیمشکی که در روزهای دفاع مقدس، در رختشویی بیمارستان شهید کلانتری، لباس‌ها، ملحفه‌ها و پتوهای خون‌آلود رزمندگان را می‌شستند و سهم خود را از مقاومت ادا می‌کردند. این کتاب خاطرات زنانی را ثبت کرده که از روزهای آغاز جنگ تحمیلی تا دو سال پس از آن، با صحنه‌هایی روبه‌رو بودند که فراتر از توان تصور بسیاری از ماست. برای این زنان، جنگ فقط صدای انفجار نبود؛ گاهی در لباس خون‌آلود یک رزمنده، ملحفه یک مجروح یا پتویی که از جبهه رسیده بود، خودش را نشان می‌داد. آن‌ها در کنار ترس و دلشوره، کار می‌کردند، دوام می‌آوردند و اجازه نمی‌دادند زندگی از حرکت بایستد. ویژگی مهم «حوض خون» در تعدد روایت‌های آن است. ۶۴ راوی، یک واقعه مشترک را از زاویه نگاه خود تعریف می‌کنند و همین روایت‌های موازی، تصویری چندلایه و زنده از روزهای جنگ می‌سازند. کتاب در کنار خاطرات، مجموعه‌ای از تصاویر زنان رختشوی، شهدا، محل رختشویی و راویان را نیز در خود جای داده است. «حوض خون» روایتی زنانه از ایثار، ترس، رنج و شجاعتی است که در پشت جبهه جریان داشت؛ روایتی که نشان می‌دهد در جنگ، گاهی قهرمانی نه در میدان نبرد، بلکه پای حوضی پر از لباس‌های خونین اتفاق می‌افتد.

پاییز آمد/ به‌قلم گلستان جعفریان/ انتشارات سوره مهر

شهدا را گاهی آن‌قدر دور از زندگی واقعی و روزمره تصویر کرده‌ایم که فراموش می‌کنیم آن‌ها پیش از آنکه قهرمان باشند، آدم‌هایی با آرزوها، دلبستگی‌ها، عشق‌ها و حتی دغدغه‌های معمول زندگی بوده‌اند. «پاییز آمد» نوشته گلستان جعفریان، تلاش می‌کند همین تصویر کلیشه‌ای را کنار بزند و از شهید احمد یوسفی و همسرش، فخرالسادات موسوی، روایتی انسانی و صمیمی ارائه دهد؛ روایتی که قهرمانی را در کنار عشق و زندگی روزمره معنا می‌کند. این کتاب حاصل بیش از سی ساعت گفت‌وگوی نویسنده با فخرالسادات موسوی است؛ گفت‌وگوهایی که طی سال‌ها شکل گرفته و در نهایت به قصه‌ای از یک زندگی مشترک تبدیل شده است. فخری، زنی معمولی اما استوار، از نوجوانی در فعالیت‌های انقلابی حضور داشته، در تظاهرات شرکت کرده و آموزش‌های امدادی و نظامی دیده است. او بعدها با احمد یوسفی آشنا می‌شود و زندگی مشترکی را آغاز می‌کند که اگرچه کوتاه است، سرشار از عشق، دلبستگی، امید و تجربه‌های عمیق انسانی است. در سوی دیگر این روایت، احمد یوسفی قرار دارد؛ فرمانده واحد مهندسی رزمی سپاه ناحیه زنجان که در ساخت پل، جاده و استحکامات دفاعی و پشتیبانی از عملیات‌ها نقش داشت. با این حال، کتاب بیش از آنکه صرفاً به فعالیت‌های نظامی او بپردازد، می‌خواهد مردی را نشان دهد که در کنار مسئولیت‌های سنگینش، همسر بود، عاشق بود و زندگی داشت. «پاییز آمد» روایت آدم‌هایی است که در دل روزهای پرتلاطم انقلاب و جنگ، زندگی‌شان را با عشق و ایمان پیش بردند؛ کتابی که شهید را نه یک شخصیت دست‌نیافتنی، بلکه انسانی نزدیک و باورپذیر به مخاطب معرفی می‌کند.

آخرین فرصت / به‌قلم سمیرا اکبری/ انتشارات به‌نشر

گاهی برای شناختن یک آدم، لازم نیست فقط از روز شهادتش بدانیم؛ باید به روزهایی برگردیم که هنوز زندگی جریان داشت، عشق شکل می‌گرفت، خانواده‌ای ساخته می‌شد و انتخاب‌های کوچک، شخصیت یک انسان را می‌ساختند. «آخرین فرصت» نوشته سمیرا اکبری، روایت زندگی شهید علی کسایی است؛ روایتی از ازدواج تا شهادت که با تکیه بر خاطرات همسرش، رفعت قافلان‌کوهی، تصویری صمیمی و انسانی از زندگی این شهید ارائه می‌دهد. داستان از خواب عجیبی آغاز می‌شود که برای رفعت اتفاق می‌افتد و سپس به آشنایی، خواستگاری و ازدواج او با علی کسایی می‌رسد. حاصل ماه‌ها گفت‌وگوی نویسنده با همسر شهید، روایتی است که در آن عشق و ایمان در کنار لحظه‌های ساده زندگی روزمره قرار گرفته‌اند؛ از روزهای زندگی مشترک در شیراز تا فراز و نشیب‌هایی که این زوج در مسیر زندگی تجربه می‌کنند. علی کسایی، مربی و مسئول عقیدتی سیاسی مرکز پیاده ارتش شیراز، زندگی خود را با عشق به قرآن، نهج‌البلاغه و امیرالمؤمنین(ع) معنا کرده بود. حتی ازدواج او در روز عید غدیر و دعایی که برای شهادت در همین روز داشت، بخشی از این دلبستگی عمیق را نشان می‌دهد. «آخرین فرصت» در کنار روایت یک زندگی عاشقانه، تصویری از فضای اجتماعی سال‌های انقلاب و جنگ نیز به دست می‌دهد. اما جذابیت اصلی کتاب، تماشای سبک زندگی مردی است که ایمان برایش فقط در حرف و شعار خلاصه نمی‌شد، بلکه در رفتار، خانواده‌داری، احترام به والدین و نوع مواجهه‌اش با آدم‌ها و اتفاقات زندگی نمود داشت. این کتاب دعوتی است برای شناختن انسانی که پیش از آنکه «شهید» باشد، همسر، پدر، دوست و همراهی دوست‌داشتنی بود.

آب هرگز نمی‌میرد / به‌قلم حمید حسام / انتشارات 27 بعثت و انتشارات صریر

کتاب «آب هرگز نمی‌میرد» روایت‌گر زندگی، رشادت‌ها و از خودگذشتگی‌های جانباز سرافراز شهید میرزا محمد سلگی است. او از ابتدای سال 62 فرمانده گردان 152 حضرت ابوالفضل‌(ع) بوده و در لشکر انصارالحسین‌(ع) همدان خدمت می‌کرد و تا بعد از عملیات کربلای پنج سال 65 در این گردان حضور داشت. «آب هرگز نمی‌میرد» در یازده فصل، با زبانی شیوا و تاثیرگذار، تاریخ شفاهی دفاع مقدس و سیر زندگی پرفراز و نشیب سردار محمد سلگی را به تصویر کشیده است. حمید حسام، خاطرات این کتاب را از بدو تولد میرزامحمد سلگی آغاز می‌کند تا مخاطب با شرایط زندگی راوی، خانواده و اندیشه‌هایش بیشتر آشنا شود. قلم توانمند نویسنده و سوژۀ ارزشمند و موثر این کتاب، موجب شده تا آن را به یک اثر تحسین برانگیز تبدیل کند. این کتاب که روایتی ناب از جهاد و عشق و ایثار است در طی سه سال، ۳۲ بار تجدید چاپ شده و در جایزه ادبی جلال آل احمد، رتبه نخست را کسب کرده است.

تنها گریه کن / به‌قلم اکرم اسلامی / انتشارات حماسه یاران

مادران شهدا، نقشی پررنگ و ستودنی در پیروزی انقلاب اسلامی داشتند. آن‌ها عاشقانه و خالصانه برای فرزندان این سرزمین از جان و دل مایه گذاشته و هر چه در توان داشتند در راه اسلام و انقلاب فدا کردند. آن‌ها بدون هیچ چشم‌داشتی از جان عزیزترین‌های زندگیشان گذشتند و سالیان سال در سوگ عزیزانشان بی‌صدا گریه کردند. کتاب «تنها گریه کن» یک کتاب کم‌نظیر در حوزه روایت خاطرات مادران شهدا است. نویسنده این کتاب با توانمندی و هنرمندی نویسنده با بیانی شیوا به شرح زندگی سراسر برکت اشرف‌سادات منتظری، مادر شهید محمد معماریان پرداخته و به فعالیت‌ها، ازخودگذشتگی‌ها و صبوری‌های ایشان در ایام جنگ و شهادت فرزندش اشاره شده است. این مادر شهید، در بازه زمانی بعد از جنگ نیز نقش‌آفرینی کرده و در نقش زن تراز انقلاب اسلامی به مخاطب معرفی می‌شود. «تنها گریه کن» مخاطب را وارد دنیای مادرانه‌ای می‌کند که با لحظات نابی از جنس جهاد، ایستادگی و صبوری خو گرفته است. درواقع این کتاب روایت بانوی مجاهدی است که در دامن او فرزندان غیوری همچون شهید محمد معماریان پرورش یافته‌اند.

مربع‌های قرمز / به‌قلم زینب عرفانیان / انتشارات شهیدکاظمی

کتاب «مربع‌های قرمز» روایت‌گر خاطرات شفاهی رزمنده و جانباز حاج حسین یکتا فرمانده قرارگاه فرهنگی خاتم الاوصیاء است که دوران کودکی تا پایان دفاع مقدس ایشان و همچنین شرح درخشانی از رشادت ها و مظلومیت ها و غربت هم رزمانشان را به تصویر کشیده است. درواقع این کتاب، روایتی از بازیگوشی‌های کودکانه سربازان امام خمینی(ره) تا روزهای امدادگری و شناسایی و چشیدن طعم تلخ قطعنامه است. «مربع‌های قرمز» که بیشتر بر روی دوران حضور حاج حسین در جبهه‌های جنگ تمرکز کرده، به خوبی با روایتی ناب و تصویرسازی‌های جذاب، مخاطب را تا انتها با خود همراه می‌سازد و برگی از تاریخ جنگ هشت ساله ایران را روایت می‌کند. روایت‌های خواندنی این کتاب سرشار از خاطرات ترش و شیرین و گاهی تلخ نوجوانانی است که در مکتب امام خمینی یک شبه، مرد شدند و میان غرش تانک و سفیر گلوله قد کشیدند. این کتاب بر اساس مستنداتی که دارای منبع و مرجعیت قطعی می باشد، نوشته شده و نویسنده حساسیت های زیادی را در نگارش آن به کار برده است.

خاک‌های نرم کوشک / به‌قلم سعید عاکف/ انتشارات ملک اعظم

شهید عبدالحسین برونسی، یک نظامی ایرانی بود که در خلال جنگ ایران و عراق از اعضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی شد. او فعالیت‌های سیاسی بر علیه حکومت پهلوی را پیش از وقوع انقلاب ۱۳۵۷ آغاز کرد که منجر به دستگیری وی توسط ساواک گردید. شهید برونسی که از فرماندهان با تقوا و مخلص دوران هشت سال دفاع مقدس بود، در تاریخ ۲۳ اسفند سال ۱۳۶۳ با مسئولیت فرماندهی تیپ ۱۸ جوادالائمه(ع) در منطقه عملیاتی بدر به شهادت رسید و پیکرش در منطقه عملیات بر جای ‌ماند. سال‌ها بعد در جریان تفحص شهدا، پیکر ایشان شناسایی شده و در تاریخ هفدهم اردیبهشت ۱۳۹۰ در سالروز شهادت حضرت زهرا(س) در بهشت رضا(ع) مشهد مقدس به خاک سپرده شد. کتاب «خاک‌های نرم کوشک» روایت‌گر زندگی‌نامه و خاطرات شهید عبدالحسین برونسی یک جوان مشهدی از زبان خانواده و همرزمان اوست که به ابعاد شخصیتی و زندگانی این فرمانده می‌پردازد. این کتاب به زبان انگلیسی عربی و اردو ترجمه گردیده است.

سرباز کوچک امام / به‌قلم فاطمه دوست‌کامی و مهدی طحانیان / انتشارات پیام آزادگان

کتاب «سرباز کوچک امام» روایت‌گر خاطرات کودکی تا دوران جبهه و جنگ و اسارت«مهدی طحانیان» جوان‌ترین اسیر جنگی در دوران دفاع مقدس است. اسیر ۱۳سالهٔ جنگ میان ایران و عراق که جسارت و شجاعتش در اردوگاه‌های عراقی زبانزد تمامی رزمندگان بوده، در عملیات بیت‌المقدس در ۱۹ اردیبهشت ۱۳۶۱ به اسارت در زندان‌های رژیم بعث عراق درمی‌آید. کتاب «سرباز کوچک امام» که در 8 بخش و 25 فصل تنظیم شده، بیش از ۴۰ بار تجدیدچاپ گردیده است و برای نگارش این کتاب،طی 163 جلسه با افراد زیادی همچون پدر ایشان و تعدادی از فرماندهان و هم‌سنگران در دوران دفاع مقدس مصاحبه‌هایی صورت گرفته است. این کتاب کاملاً مستند و منطبق با واقعیات ثبت گردیده و اتفاق‌های خواندنی و جذاب کتاب که در بسترهای متفاوتی روی می‌دهد، مخاطب را با خود همراه می‌کند. مخاطب در این کتاب شاهد ماجراهای تلخ و شیرینی است که در نوع خویش کم‌نظیر هستند. این کتاب، یکی از جامع‌ترین آثار خاطره‌نگاری به لحاظ حجم و محتوا در عرصه «اسارت» و «فرهنگ ایثار و مقاومت» به شمار می‌آید.