نشست نقد و بررسی کتاب رضای انقلاب با محوریت نقشآفرینی مساجد در شکلگیری و تداوم انقلاب اسلامی
نشست نقد و بررسی کتاب «رضای انقلاب» روز پنجشنبه 7 خرداد در سکوی شاهنامه باغ کتاب برگزار شد. در این نشست، سعید فخرزاده، نویسنده کتاب در کنار کارشناس و پژوهشگر حمید قزوینی حضور داشت.
نشست نقد و بررسی کتاب «رضای انقلاب» روز پنجشنبه 7 خرداد در سکوی شاهنامه باغ کتاب برگزار شد. در این نشست، سعید فخرزاده، نویسنده کتاب در کنار کارشناس و پژوهشگر حمید قزوینی حضور داشت.
در ابتدای جلسه، حمید قزوینی (پژوهشگر و کارشناس کتاب) درباره شکلگیری پروژه تدوین خاطرات کتاب «رضای انقلاب» توضیح داد و گفت که این طرح سالها قبل آغاز شد اما به دلیل مقاومت اولیه راوی و گذشت زمان، بخشی از خاطرات در معرض فراموشی قرار گرفته بود. او افزود که با برگزاری جلسات متعدد مصاحبه و همراهی حجتالاسلام مطلبی، بخش مهمی از خاطرات احیا و ثبت شد. قزوینی همچنین تأکید کرد که کتاب حاضر تنها بخشی از روایتها را پوشش میدهد و برای تکمیل آن باید خاطرات اطرافیان و فعالان مسجد نیز ثبت شود.
قزوینی در ادامه تحلیل خود گفت: حاجآقای مطلبی نمونهای از یک «روحانی مسجدیِ تماموقت» است که مسجد را در اولویت کامل فعالیتهای خود قرار داد و برخلاف بسیاری از جریانها، مسجد را به حاشیه نبرد بلکه همه فعالیتها را در خدمت مسجد تعریف کرد. او همچنین به موقعیت جغرافیایی منطقه اشاره کرد و گفت مسجد در جنوب غرب تهران و در منطقهای محروم قرار داشت که با مشکلات اقتصادی و اجتماعی جدی مواجه بود.
در بخش بعدی، آقای بابالو (از فعالان قدیمی مسجد ابوذر) وارد روایت شد و از تجربه شخصی خود در آشنایی با مسجد گفت. او توضیح داد که منطقه فلاح در آن زمان از مناطق بسیار محروم تهران بوده و شرایط زندگی سختی داشته است؛ از جمله کمبود امکانات اولیه و وضعیت نامناسب بهداشتی و شهری. بابالو گفت آشنایی او با مسجد فلاح (که بعدها مسجد ابوذر نام گرفت) از دوران نوجوانی آغاز شد و برخورد متفاوت روحانی مسجد باعث ماندگاری او در این فضا شد.
بابالو تأکید کرد که اولین ویژگی حاجآقای مطلبی، توجه ویژه به نوجوانان و جوانان بود؛ در حالی که بسیاری از مساجد آن زمان بیشتر محل حضور افراد مسن بودند. او گفت نخستین اقدام مهم در مسجد، تشکیل حلقههای قرآنی و آموزش ساده و قابل فهم قرآن و حدیث بود. به گفته او، حتی آموزش «حدیثهای کوتاه» و تشویق نوجوانان با هدیه دادن کتاب، نقش مهمی در جذب جوانان داشت.
او در ادامه افزود که ایجاد کتابخانه کوچک مسجد یکی از اقدامات مهم فرهنگی بود و حتی کتابهایی در آن قرار داشت که بعدها در گزارشهای امنیتی نیز به آنها اشاره شده بود. بابالو همچنین گفت که حاجآقای مطلبی ارتباط مستقیم و روزانه با مردم داشت؛ از پیادهروی طولانی تا مسجد، گفتوگو با کسبه و حضور در مشکلات خانوادگی مردم، همه بخشی از سبک زندگی او بود.
در بخش مهمی از روایت بابالو، او به نقش مسجد در سالهای منتهی به انقلاب اشاره کرد و گفت این مسجد به یکی از پایگاههای فعال در پخش اعلامیهها، سازماندهی راهپیماییها و فعالیتهای سیاسی تبدیل شد. او افزود که برخی از اعضای مسجد در این فعالیتها بازداشت شدند و حتی به زندان رفتند.
او همچنین گفت پس از پیروزی انقلاب، مسجد ابوذر در مأموریتهای مختلفی نقش داشت؛ از جمله حفاظت از مسیر ورود امام خمینی (ره) از فرودگاه تا بهشت زهرا و همچنین حضور نیروهای مسجد در مدرسه رفاه در روزهای ابتدایی انقلاب. بابالو تأکید کرد که مسجد در آن دوره به یک مرکز اعتماد انقلابی تبدیل شده بود.
بابالو در ادامه روایت خود به نقش نیروهای مسجد در وقایع پس از انقلاب اشاره کرد و گفت این نیروها در مناطق مختلفی مانند کردستان و پاوه حضور یافتند و در عملیاتهای مختلف کمک کردند. او همچنین به حضور نیروهای مسجد در مقابله با غارت اموال عمومی و کنترل شرایط پس از سقوط رژیم سابق در شمال کشور اشاره کرد.
در ادامه، حمید قزوینی دوباره وارد بحث شد و گفت نیروهای تربیتشده در این مسجد بعدها در ساختارهای مهم کشور در آموزش و پرورش، مدیریت اجرایی و حتی فعالیتهای بینالمللی نقشآفرین شدند و این نشاندهنده اثرگذاری عمیق یک مسجد در تربیت نیروی انسانی است.
در بخش دیگری از جلسه، روایتهای مشترک قزوینی و بابالو به فعالیتهای فرهنگی و آموزشی در دوران جنگ اختصاص یافت. آنها گفتند گروههایی از معلمان و فعالان مسجد به مناطق جنگزده جنوب کشور اعزام شدند و در شرایط بسیار سخت، خدمات آموزشی، فرهنگی و حتی بهداشتی ارائه کردند. همچنین به تجربههای مشابه در مناطق محرومی مانند بشاگرد و کرمان اشاره شد که در آن زمان با کمترین امکانات اما با روحیه جهادی انجام شد.
در ادامه، به حضور برخی از نیروهای مسجد در مأموریتهای خارج از کشور نیز اشاره شد و بابالو گفت بخشی از نیروهای جوان مسجد به لبنان اعزام شدند و تجربههای فرهنگی و مذهبی خود را در آنجا نیز منتقل کردند.
در بخش پایانی، قزوینی جمعبندی کرد و گفت حاجآقای مطلبی تمام زندگی خود را وقف مسجد کرد و هیچگاه به دنبال موقعیتهای اداری یا چندشغله بودن نرفت. او افزود همین تمرکز بر مسجد باعث شد یک الگوی پایدار از فعالیت فرهنگی، اجتماعی و تربیتی شکل بگیرد که امروز نیز قابل استفاده است.