اهمیت موضوع فلسطین بهتنهایی مخاطب را به خرید کتاب ترغیب نمیکند
مدیر انتشارات کتابنما با اشاره به چالشهای عرضه آثار داستانی با موضوع فلسطین بیان کرد: دغدغهمندی مخاطبان نسبت به مسئله فلسطین لزوماً به خرید کتاب منجر نمیشود و برای جلب توجه آنها باید بیش از هر چیز بر جذابیت داستان، شخصیتپردازی و شیوه روایت تمرکز کرد.
در آستانه برگزاری سومین دوره جایزه جهانی ادبیات فلسطین سید مهدی موسوی در گفتوگو با خبرگزاری دفاعمقدس ضمن تشریح انگیزه انتشار کتاب «شلوار سهخطی»، به بیان تجربههای خود از فعالیت در حوزه نشر آثار مرتبط با فلسطین میپردازد و از ظرفیتها و چالشهای پیشروی انتشار و عرضه این آثار سخن میگویدکه در ادامه مشروح این گفتوگذرانید.
چه شد که تصمیم گرفتید کتابی درباره فلسطین منتشر کنید؟ چه چیزی در اثر «شلوار سهخطی» توجه شما را جلب کرد؟
حقیر بهعنوان یک ناشر، احساس میکنم نسبت به موضوع فلسطین و اتفاقاتی که برای مردم غزه میافتد، مسئولیت داریم. به نظرم یکی از کارهایی که میتوانیم انجام بدهیم، استفاده از ظرفیت کتاب برای آشنا کردن مردم با زندگی و رنج مردم فلسطین است. وقتی رمان «شلوار سهخطی» نوشته طاهره سادات حسینی به دست ما رسید، برایمان جالب بود که نویسنده بهجای پرداختن مستقیم به اخبار جنگ، سراغ زندگی یک نوجوان فلسطینی رفته و اتفاقات را از نگاه او روایت کرده است. این زاویه داستانی برای ما جذاب بود و تصمیم گرفتیم در انتشار آن سهیم باشیم.
هنگام بررسی کتاب برای انتشار، چه ویژگیهایی در موضوع و شیوه روایت آن برای شما اهمیت داشت و در تصمیمگیریتان تأثیر گذاشت؟
برای ما موضوع کتاب و شیوه روایت آن اهمیت داشت. در رمان «شلوار سهخطی»، داستان از زاویه زندگی یک نوجوان فلسطینی به نام صابر روایت میشود. صابر در جریان جنگ، اتفاقات تلخ و سختی را تجربه میکند و با از دست دادن اعضای خانواده و اسارت پدرش روبهرو میشود. چیزی که برای ما اهمیت داشت، این بود که مخاطب بهجای مواجهه با یک گزارش مستقیم از جنگ، بتواند از طریق یک داستان با شرایط زندگی مردم فلسطین آشنا شود. البته کیفیت روایت و قابلیت ارتباط برقرار کردن مخاطب با داستان هم در تصمیم ما مؤثر بود.
با توجه به شرایط اقتصادی بازار نشر و احتمال استقبال مخاطبان از یک رمان با موضوع فلسطین، آیا هنگام انتخاب این کتاب نگرانی یا تردیدی داشتید؟ چه چیزی باعث شد در نهایت تصمیم به انتشار آن بگیرید؟
بله، طبیعتاً این نگرانی وجود داشت. امروز شرایط اقتصادی نشر به شکلی است که ناشر نمیتواند نسبت به هزینههای چاپ و میزان فروش بیتفاوت باشد. از طرف دیگر، موضوع فلسطین معمولاً در ذهن مخاطب با کتابهای خاطرات، مستند و گزارشهای واقعی شناخته میشود. ما میدانستیم که «شلوار سهخطی» یک رمان است و شاید بخشی از مخاطبان با این قالب ارتباط کمتری برقرار کنند. بااینحال، معتقد بودیم باید فرصت انتشار آثار داستانی درباره فلسطین هم فراهم شود. به همین دلیل تصمیم گرفتیم این کتاب را منتشر کنیم.
به نظر شما نویسنده در رمان «شلوار سهخطی» چگونه توانسته مسئله فلسطین را از زاویه نگاه یک کودک فلسطینی روایت کند؟ این شیوه روایت چه تأثیری بر ارتباط مخاطب با موضوع دارد؟
در رمان «شلوار سهخطی»، خانم طاهره سادات حسینی تلاش کردهاند مسئله فلسطین را از زاویه نگاه یک کودک فلسطینی روایت کنند. به نظرم انتخاب شخصیت صابر، پسربچه دوازدهساله داستان، انتخاب هوشمندانهای است؛ چون بهجای اینکه صرفاً درباره جنگ، اشغال و مقاومت توضیح بدهند، مخاطب را با زندگی و رنجهای یک کودک همراه میکنند. نویسنده از مسیر داستان و شخصیتپردازی، مخاطب را به فضای زندگی مردم فلسطین میبرد و اجازه میدهد اتفاقات را از نگاه شخصیتهای داستان تجربه کند. این شیوه روایت باعث شده موضوعی که معمولاً در قالب خبر و گزارش دنبال میشود، در قالب یک داستان انسانی و قابل لمس به مخاطب ارائه شود.
پس از انتشار کتاب، برای معرفی آن به مخاطبان با چه چالشهایی روبهرو شدید؟ تفاوت مخاطبان علاقهمند به موضوع فلسطین با مخاطبان رمان و داستان چه تأثیری بر روند معرفی و بازاریابی کتاب داشت؟
یکی از مشکلات ما در انتشار این کتاب، معرفی آن به مخاطب مناسب بود. واقعیت این است که کتاب «شلوار سهخطی» یک رمان است و همین مسئله در فروش آن تأثیر داشت. بخشی از مخاطبانی که به موضوع فلسطین علاقه دارند، بیشتر دنبال کتابهای مستند، خاطرات و روایتهای واقعی هستند و شاید کمتر به سراغ رمان بروند. از طرف دیگر، مخاطب رمان هم باید با داستان و شخصیتهای کتاب ارتباط برقرار کند. بنابراین، ما با دو مسئله مواجه بودیم؛ هم باید کتاب را به علاقهمندان موضوع فلسطین معرفی میکردیم و هم به مخاطبان رمان و داستان. این موضوع کار معرفی و بازاریابی کتاب را کمی دشوارتر کرد.
تجربه انتشار «شلوار سهخطی» چه نکتهای درباره نحوه معرفی و عرضه کتابهای داستانی با موضوع فلسطین به شما آموخت؟ به نظر شما برای جلب توجه مخاطبان به چنین آثاری باید بر چه ویژگیهایی تمرکز کرد؟
یکی از تجربههایی که از انتشار این کتاب داشتیم، این بود که اهمیت موضوع بهتنهایی تضمینکننده فروش کتاب نیست. ممکن است مخاطب نسبت به فلسطین دغدغه داشته باشد، اما لزوماً برای خواندن یک رمان درباره آن اقدام نکند. به نظرم این مسئله به ما نشان داد که باید در معرفی کتاب، بیشتر روی داستان، شخصیتها و جذابیتهای روایی آن تمرکز کنیم. «شلوار سهخطی» نوشته طاهره سادات حسینی را نباید فقط بهعنوان کتابی درباره فلسطین معرفی کرد؛ بلکه باید آن را بهعنوان یک رمان با ماجراهای داستانی و شخصیتهای مشخص به مخاطب شناساند. درباره فروش و تجدید چاپ هم باید بر اساس آمار واقعی صحبت کرد.
به نظر شما چرا کسی که شاید پیگیر اخبار سیاسی نباشد یا اطلاعات زیادی درباره فلسطین نداشته باشد، ممکن است با خواندن یک رمان درباره این موضوع ارتباط برقرار کند؟ روایت داستانی چه چیزی را میتواند به او نشان دهد که معمولاً در اخبار و گزارشها کمتر دیده میشود؟
چون فلسطین فقط یک مسئله سیاسی نیست، بلکه یک مسئله انسانی است. ممکن است کسی اخبار جنگ را دنبال نکند، اما وقتی داستان نوجوانی مثل صابر را در رمان «شلوار سهخطی» میخواند، با زندگی و مشکلات او همراه شود. صابر یک نوجوان است که در جریان جنگ با اتفاقات بسیار تلخی روبهرو میشود؛ خانوادهاش را از دست میدهد، پدرش اسیر میشود و خودش هم وارد ماجراهای دشواری میشود. این نوع روایت کمک میکند مخاطب بهجای شنیدن چند خبر، با یک انسان و زندگی او ارتباط برقرار کند. به نظرم قدرت داستان همین است که موضوعات بزرگ را از دریچه زندگی آدمهای معمولی برای ما قابل لمس میکند.
منبع: خبرگزاری دفاع قدس